23.09.2021 _ 12:20

Ішкі нарыққа қарағанда, ауыр транзиттік жүк көлігі үшін ЖЖМ сату қымбатырақ. Сарапшы жанармай тапшылығын шешудің ықтимал жолдарын ұсынды

Пандемияға қарамастан, ішкі нарықта дизель отынын тұтыну көлемі өсуде. Егер 4 жыл бұрын өндіріс көлемі 4 млн тонна болса, 2021 жылы бұл көрсеткіш 5 млн тоннаға жетті. Сонымен қатар, әр түрлі бағалаулар бойынша төмен баға жылына 500-800 мың тоннаның «сыртқа ағылуына» әкеледі. Қазан айында Павлодар МӨЗ-ін жоспарлы жөндеу де 3-5% ықтимал тапшылыққа алып келуі мүмкін. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Мұнай-газ саласының сарапшысы Олжас Байділдинов осындай талдау мен проблеманы шешудің ықтимал жолдарын келтірді.
иллюстративное фото с сайта akhbor-rus.com

Оның айтуынша, қазіргі қиын кезеңде стандарттан тыс көзқараспен қарап, гибридті шешімдер қабылдау керек. 

«Тапшылық айқын және ЖМҚС-да қалыптасып келеді. Қыркүйек-қазан айларында дизель отынының жетіспейтін көлемін импорттау - алдыңғы жылдары ішкі нарықта қандай да бір мұнай өнімдері жетіспеген кезде осы шара қолданылды, бүгінде көрші елдер арасындағы бағаның алшақтығы шамамен 70-170 теңгеге қымбат. Әрине, шығынға батып, ол жақтан ешкім әкелмейді. Екіншіден, дизель отыны мен ЖЖМ басқа түрлерін шетелдік жеңіл және жүк көліктеріне сату ішкі нарыққа қарағанда қымбатырақ. Басқа елдерді мысалға келтірсек, олар резидент еместерге арналған тауарларды резиденттерге қарағанда қымбатырақ сатады. Дәл осындай жағдай Қазақстанда жүретін көлікке де қатысты. Яғни, Қырғызстанда, Арменияда, Ресейде тіркелген жеңіл көліктер - бұл транзитпен өтетін жүк көлігі, өйткені олардың елдерінде бағалар қымбатырақ. Шетелдік автокөліктерге қымбатырақ сату бойынша бұл тәжірибені одан әрі таратуды ойлау керек, ал сату көрсеткіштері инфляцияның жалпы деңгейіне енбеуі тиіс, өйткені бұл басқа жағдай. Жағдайды қалыпқа келтіргенге дейін дизель отынын бір көлікке құюға лимит белгілеу керек. Ақпарат бойынша, кейбір өңірлерде ЖҚС бұған кіріскен. Бесінші - гибридтік шешім: жергілікті атқарушы органдар ЖЖМ тұтынуды төмендету үшін жедел шаралар қабылдауы тиіс. Дизель отынын тұтынудың шамамен 30% - ы - қала, 70% - ы-трассалық», - деп ұсынды сарапшы. 


Айта кетейік, әлемде дизель отынының орташа бағасы Түркменстанда - 164 теңге, бірақ ол мемлекет тарапынан тежеліп отыр, Әзірбайжанда, Қазақстандағыдай литріне 201 теңге, алайда оларда сыртқа тасымалдау бар, Ауғанстанда - 259 теңге, Қырғызстанда - 261 теңге. Өзбекстанда, Грузияда 350 теңгеден жоғары, Қытайда - 441, ЕО аумағында – литріне 600-800 теңгені құрайды.